Bouwstoffen in je voeding: koolhydraten

Koolhydraten zijn belangrijk voor de energievoorziening van het lichaam. Koolhydraten worden in het lichaam afgebroken tot glucose en leveren daarmee de brandstof die alle lichaamscellen nodig hebben. Het lichaam functioneert het beste als 22 tot 40 % van de energiewaarde van onze voeding uit koolhydraten bestaat. Dat is een vrij grote range. Hoeveel koolhydraten je precies nodig hebt is sterk afhankelijk van de verwerking ervan in je lichaam. Iedereen is anders en sommige mensen verwerken koolhydraten nou eenmaal beter dan anderen.

De belangrijkste bronnen van koolhydraten zijn groenten, knollen, wortels en fruit. Deze voedingsmiddelen zorgen meteen voor vezels, die onmisbaar zijn in een goede spijsvertering. Andere vormen van koolhydraten, zoals suiker en alle andere vormen van geraffineerde koolhydraten, heeft ons lichaam niet nodig.

In principe zijn alle soorten groenten en fruit een geschikte bron van koolhydraten. Er kunnen redenen zijn om een aantal plantensoorten met mate of helemaal niet te eten. Dit betreft granen, peulvruchten en groenten uit de nachtschade-familie. Waarom sommige mensen deze planten beter niet kunnen eten, leg ik uit in deze post: “Waarom granen, peulvruchten en nachtschades niet voor iedereen geschikt zijn“.

Heb je behoefte aan meer zetmeelhoudende groenten, kies dan voor zoete aardappel (bataat), taro (Chinese aardappel), cassave of bakbanaan als bijgerecht.

Eet dagelijks zoveel mogelijk kleuren groenten en fruit: de verschillende kleurstoffen (bioflavonoïden) hebben allemaal weer hun eigen gezondheidsvoordelen. Hoe meer variatie, hoe beter dat voor ons lichaam is. 120 verschillende planten in 10 dagen tijd eten is een mooie uitdaging! Verse, biologische groenten en fruit uit het seizoen bevatten de meeste voedingsstoffen. Kijk eens of je in de buurt je groenten en fruit direct bij de boer kunt halen; dat scheelt niet alleen enorm in de voedingswaarde maar ook in de kosten! De markt is ook een goed alternatief. Verder bestaan er diverse online aanbieders van biologische groentepakketten die je kunt laten thuisbezorgen of in de buurt kunt afhalen.

Vertel eens, waar koop jij jouw groenten en fruit? Heb je misschien nog tips of een leuk recept met heel veel groenten? Deel het ineen reactie!

 

Oorzaken van chronische- en auto-immuunziekten (deel 2)

In het vorige artikel heb ik een aantal oorzaken besproken die bijdragen aan het ontstaan van ziekten. Een belangrijke andere oorzaak is gelegen in de darmen.

Lekke darm
Een belangrijke oorzaak voor die bijdraagt aan overactiviteit van het immuunsysteem ligt in de darmen. De darmen zijn opgebouwd uit slijmvliezen en epitheelcellen en vormen een barrière tussen de buitenwereld en de rest van je lichaam. Darmen kunnen voedingsstoffen doorlaten naar het lichaam. Dat gebeurt met behulp van zogenoemde tight junctions. Dit zijn minuscule poortjes tussen darmcellen die open en dicht kunnen. Normaliter zijn de poortjes gesloten en laten selectief voedingsstoffen door. Doordat de poortjes gesloten zijn, kunnen eventuele pathogenen het lichaam niet in, althans niet in grote hoeveelheden. De kleine hoeveelheid schadelijke beestjes dat meelift met de voedseldeeltjes die wèl worden doorgelaten, kunnen normaliter prima onschadelijk worden gemaakt door het aangeboren immuunsysteem dat direct achter de barrières altijd op wacht ligt om in te grijpen wanneer dat nodig is.

Het darmslijmvlies en de darmcellen worden gevoed en in stand gehouden door de darmbacteriën. Iedere mens heeft zijn eigen “print”, zijn eigen bevolking aan bacteriën. Deze bacteriën produceren voedingsstoffen voor de darmcellen en helpen zo de darmen gezond te houden. Er is een groot aantal omstandigheden van invloed op de samenstelling van onze darmbacteriën en daarmee op het in stand blijven van de slijmvlieslaag in de darmen. Allerlei microdeeltjes uit toevoegingen aan voedingsmiddelen, farmaceutische middelen, tandpasta, schadelijke voedingsmiddelen zoals als gluten, capsaïcine (uit peper), lectinen en saponinen, alcohol, antibiotica maar ook stress hebben tot gevolg dat de darmwand verslechtert.

Als de omstandigheden voor onze darmbacteriën verslechteren, heeft dat tot gevolg dat ze minder voedsel kunnen produceren voor de darmcellen, die daardoor minder goed worden onderhouden en minder goed in staat zijn om de tight junctions te reguleren. Het gevolg is dat de tight junctions te vaak open blijven staan of zelfs geheel verdwijnen en er allerlei ongewenste stoffen, nog onvoldoende afgebroken eiwitten uit de voeding en bacteriën ongehinderd het lichaam in kunnen stromen. We noemen deze situatie een “lekke darm”.

Als de darmwand te doorlaatbaar wordt, dan komen er meer ongewenste stoffen (pathogenen) het lichaam binnen dan de bedoeling is en teveel voor het aangeboren immuunsysteem om op te vangen. De ongewenste deeltjes die ontsnappen, zorgen elders in het lichaam (waar ze alsnog worden opgevangen) voor een ontstekingsreactie. Zo ontstaat een situatie van een laaggradige (dat wil zeggen, zonder koorts) ontsteking in het gehele lichaam. Als het aangeboren immuunsysteem de situatie niet meer kan opvangen, wordt het verworden immuunsysteem erbij ingeschakeld om de pathogenen te lijf te gaan. Het het immuunsysteem blijft continue actief tegen de continue stroom indringers: de laaggradige ontsteking wordt chronisch. Deze situatie kan lange tijd voortduren.

Maar zoals al eerder beschreven, wordt door deze voortdurende activiteit de kans groter dat het immuunsysteem foutjes gaat maken: dat het meer auto-anti-stoffen produceert en deze niet meer onschadelijk maakt.

Het ontstaan van een lekke darm gaat bij de ene persoon sneller dan bij de andere. Ook het ontwikkelen van symptomen (buikpijn, kramp, verteringsproblemen, gasvorming, opgezwollen darmen) gaat bij de een sneller dan bij de ander. Dat je er niets van merkt, wil helaas niet altijd zeggen dat er niets aan de hand is…

Dysbiose in de darm
Darmdysbiose is een situatie waarin de samenstelling van de darmbacteriën zodanig is verstoord, dat sommige bacteriesoorten te weinig aanwezig zijn en andere teveel. Of  een situatie waarin bacteriën zich op de verkeerde plek bevinden, bijvoorbeeld in de dunne darm in plaats van in de dikke darm. Dergelijke verstoringen van de darmflora hebben direct invloed op ons immuunsysteem. Dambacteriën ondersteunen het immuunsysteem bij de verdediging tegen pathogenen. De darmflora is immers een barrière met de buitenwereld, bedoeld om indringers tegen te houden.

Als de populatie darmbacteriën verstoord raakt en er onvoldoende goede en teveel slechte bacteriën groeien, wordt het immuunsysteem onvoldoende ondersteund vanuit de darmen. Bovendien wordt de kwaliteit van de darmflora hierdoor slechter, wat bijdraagt aan het ontstaan van een lekke darm. Een van de belangrijkste oorzaken van dysbiose in de darm is een te eenzijdig dieet, dat een te groot aandeel aan voedingsmiddelen bevat die schade veroorzaken en te weinig variatie in voedingsmiddelen. Een andere belangrijke oorzaak is het gebruik van antibiotica, die immers niet alleen schadelijke maar ook goede bacteriën doden en op die manier een verstoring in de flora kunnen veroorzaken.

Heb jij wel eens last van je darmen? Wat ervaar je dan? Laat het weten in een reactie!